Composteren kun je leren

Iedere dag een overwinning
2/07/2021

Composteren kun je leren

Vervoer, afvalbehandeling, voedselverspilling: door je afval te composteren, kan ook jij enkele van de oorzaken van vervuiling helpen aanpakken.

Ieder jaar produceren we honderden kilo's afval die allemaal de vuilnisbak ingaan. Door te kiezen voor het recycleren van organisch materiaal kunnen we ons huishoudelijk afval met 20 tot 30% verminderen en zo bijdragen aan het verlagen van de uitstoot van broeikasgassen die ontstaan tijdens de behandeling van dit afval.

Wist je dat we door voedselverspilling wereldwijd ieder jaar 3,3 miljard ton CO² uitstoten in onze atmosfeer?

Compost, een natuurlijk fenomeen

Het woord compost is afkomstig uit het Latijn en betekent “samengesteld”. Compost is een mengsel van plantaardige en dierlijke stoffen in ontbinding. In het bos ontbinden planten zich ter plaatse. Het plantaardige afval dat daardoor ontstaat, wordt omgezet in humus en zorgt voor de vernieuwing van de bodem. Dit proces creëert ook de zwarte aarde en de specifieke geur van bosgrond die we kennen uit de bossen.

Wist je dat “Petrichor” die typische geur is die ontstaat na het vallen van regen op droge aarde en humus?

Compostbak en wormenbak: 2 manieren om te composteren

  • In de tuin met een compostbak. Deze grote bakken zijn voorzien van luchtroosters die de juiste luchtvochtigheid handhaven. De natuurlijke afbraak wordt mogelijk gemaakt door de aanwezigheid van micro-organismen zoals schimmels en bacteriën die water en zuurstof gebruiken om het afval om te zetten. Maar ook grotere organismen zoals wormen, insecten en huismijt kunnen hierbij helpen.

Wist je dat je als je veel plaats hebt, gewoon een composthoop kunt aanleggen in je tuin? Keer de hoop regelmatig ondersteboven met een riek zodat er voldoende lucht bij komt.

  • In een appartement of op een balkon met een wormenbak. Dit is een kleine compostbak waarin wormen compost maken van je afval. De wormen gebruiken je afval om zich te voeden en zo ontstaat er humus.

Wist je dat een wormenbak gemiddeld € 100 kost? Maar een zelf gefabriceerde variant ook heel goed werkt.

Composteren in 6 eenvoudige stappen

#1 De installatie

De wormenbak
Leg onderaan in de bak een laagje karton zodat de wormen niet in de opvangbak voor het vocht terechtkomen. Het vocht loopt erdoor en het karton is na enkele weken ontbonden. Start voor je wormenhotel met minimum 250g wormen, dit zijn ongeveer 500 wormen of een flinke hand vol.

Wist je dat wormen de voorkeur geven aan een rustige omgeving, in de schaduw, met genoeg luchtdoorlaatbaarheid en een temperatuur tussen de 15 en 25°C?

#2 Wat doe je erin?

Met een mengsel van 40% groenafval - vochtig afval zoals bv. groenteschillen en etensresten - en 60% bruin materiaal - droog afval zoals dode bladeren, kleine takjes en papier of karton - bekom je het ideale resultaat. Let erop dat je zeker niet enkel afval uit de keuken gebruikt want dan wordt je compost te vochtig en zul je last hebben van kleine vliegjes. Belangrijke tip: snij je afval in kleine stukjes zodat de wormen het gemakkelijker kunnen opeten.

Wist je dat een groot aantal producten niet composteerbaar zijn? Resten van vlees en vis, brood, melkproducten, sauzen, olie, zand, tijdschriften, peukjes, luiers, synthetische stof, glas, chemische producten zijn niet geschikt.

#3 En nu?

Voeg na de eerste week geleidelijk aan meer afval toe aan je wormenbak. Gebruik kleine hoeveelheden, steeds in kleine stukjes gesneden. Wanneer je er, in vergelijking met het aantal wormen, te veel afval bij doet, zal het niet goed afbreken. Het begint te gisten wat schadelijk kan zijn voor de wormen.

Wist je dat de wormen elke dag gemiddeld de helft van hun eigen gewicht eten maar het vers toegevoegd afval links laten liggen? Dit dient namelijk eerst te worden bewerkt door de bacteriën en micro-organismen in de bak.

#4 Hoe onderhoud je de bak?

Voor een goed composteerproces, moet je de compost regelmatig mengen, ideaal is 1 keer per week. Op die manier wordt er zuurstof toegevoegd en wordt het verteerde afval vermengd met het nieuwe. Let er wel op dat je steeds het juiste evenwicht behoudt tussen vochtig (40%) en droog afval (60%).

Wist je dat wanneer je de compost goed door elkaar haalt in de winter, je het composteringsproces helpt goed op gang komen na de vorstperiode?

#5 Wanneer kun jij je compost gebruiken?

Reken op 8 tot 12 maanden composteren voor een bak in de tuin en ongeveer 3 maanden voor een wormenbak. Wanneer de compost egaal en homogeen is, een mooie zwarte kleur heeft en lekker naar bosgrond ruikt, is hij klaar voor gebruik.

Wist je dat je het beste je compost oogst op het moment dat je hem wenst te gebruiken? Dat is meestal in de herfst of in de lente.

#6 Hoe gebruik je de compost?

Compost is een natuurlijke en niet-vervuilende meststof voor in de tuin. Het perfecte evenwicht tussen macro-elementen en oligo-elementen bevordert de groei van je bloemen en planten.

  • Jonge compost (van ongeveer 6 maanden oud) die er nog bruin en grof uitziet, kun je in een dikke laag boven op de grond leggen. In de winter kun je er de moestuin of de kale bloembedden mee bedekken. In de lente is het de ideale bemesting rond vaste planten die al een goed stuk gegroeid zijn, of rond struiken en bomen. Kijk daarbij wel uit dat de compost niet rechtstreeks met de wortelhals in aanraking komt.
  • Rijpe compost (9 tot 12 maanden oud) heeft een mooie zwarte kleur en de aangename geur van bosgrond. Je kunt hem voor zowel binnen- als buitenplanten gebruiken (sier- of vaste planten, groente zaailingen, gazon, bomen en struiken…). Let wel op dat je de compost niet puur gebruikt maar hem met tuinaarde mengt.

Wist je dat er in het onderste deel van je wormenbak percolaat, vocht dat vrijkomt bij het composteren, wordt geproduceerd? Je kan dit vocht gebruiken als meststof voor je potplanten. Je moet het wel verdunnen tot ongeveer 10% anders raken je planten beschadigd!

Vervoer, afvalbehandeling, voedselverspilling: door je afval te composteren, kan ook jij enkele van de oorzaken van vervuiling helpen aanpakken. En als bonus verwen jij je bloemen en planten met meststof van buitengewone kwaliteit.

Wil je graag meer concrete acties ondernemen? Dan kun je misschien wel je steentje bijdragen op een van de volgende vlakken!

  • Milieu
  • Solidariteit
  • Gelijkheid en Inclusie